Photographer: onbekend

dr. R.G.C. (Rob) van der Zalm


  • Faculty of Humanities
    Theatre Studies
  • Visiting address
    Universiteitstheater
    Nieuwe Doelenstraat 16-18  
  • Postal address:
    Nieuwe Doelenstraat  16-18
    1012 CP  Amsterdam
  • R.G.C.vanderZalm@uva.nl
    T: 0205254782

Specialisaties

Rob van der Zalm is als universitair docent verbonden aan de Leerstoelgroep Theaterwetenschap van de UvA. Daarnaast was hij - als specialist op het gebied van de Nederlandse theatergeschiedenis - lang werkzaam bij Theater Instituut Nederland (TIN), dat eind 2013 werd wegbezuinigd. Hij promoveerde in 1999 op een onderzoek naar de ensceneringsgeschiedenis van Ibsen in Nederland en voerde in 2011 - samen met Suze van der Poll - de redactie over een Nederlandse bloemlezing uit de brieven van Ibsen. Daarnaast publiceerde hij onder andere monografieën over de theatermakers Shireen Strooker en Hans Croiset. In 2003 stelde hij de grote overzichtstentoonstelling Speelruimte samen, die een beeld gaf van 1000 jaar Nederlandse theatergeschiedenis. Verder was hij medesamensteller van onder andere de tentoonstellingen Theater na Tomaat (2009), Wie is de nar? Spelen met de macht (2012) en Carré, 125 jaar Koninklijk circus en theater (2012). Sinds begin 2013 is de collectie van TIN ondergebracht bij Bijzondere Collecties van de UvA. Momenteel wordt een leerlijn ontwikkeld die studenten van de opleiding Theaterwetenschap de gelegenheid zal bieden om actief bij te dragen aan de verdere ontsluiting ván en het onderzoek náar deze omvangrijke en unieke theatercollectie.

Gezocht: Studentassistent voor het project Onstage

In het kader van dat project Onstage - waar ik samen met Frans Blom (Neerlandistiek) aan werk - kunnen er twee studentassistenten worden aangenomen voor een dag in de week (BA of MA-niveau). Als je geinteresseerd bent in (Nederlandse) theatergeschiedenis, en als je precies kunt werken, aarzel dan niet te solliciteren. En doe dat voor 28 februari 2017! Zie de link hieronder.

http://www.uva.nl/over-de-uva/werken-bij-de-uva/vacatures/item/17-054-two-student-asistants-create---theatre-history.html

ShakespeareNL: vier eeuwen Shakespeare in Nederland

Tot 7 mei 2017 te zien bij de Bijzondere Collecties van de UvA: een tentoonstelling die ik - als gastconservator - samenstelde, samen met Hans van Keulen (BC).

De invloed van William Shakespeare op het theater en de taal is enorm, ook in Nederland. Haarscherp ontleedde hij in zijn toneelstukken ambities en hartstochten die iedereen herkent. Zijn onovertroffen verzen hebben nog niets aan glans en betekenis verloren. Vierhonderd jaar na zijn dood is Shakespeare wereldberoemd.

Wat is het geheim van Shakespeare? De tentoonstelling ShakespeareNL wil een antwoord op die vraag geven en brengt de invloed in beeld van een van de meest gespeelde en geliefde toneelauteurs ooit. De nadruk ligt op de furore die zijn werk in Nederland gemaakt heeft.

In reprise: het doek op voor Nederlands toneelrepertoire

Op 28 oktober 2016 werd bij de KNAW de website In reprise gelanceerd. Doel van de website is belangstelling genereren voor Nederlandse toneelteksten. Het gaat hier om een intitaitef van Bart Ramakers (RUG), René van Stipriaan (DW Projecten vof) en mijzelf. Zie www.inreprise.org

In reprise wil Nederlandse toneelstukken, die ooit volle zalen trokken en die acteurs én het publiek tot geestdrift brachten, opnieuw onder de aandacht brengen. Dat gebeurt vanuit de overtuiging dat iedere bloeiende theatercultuur een verzameling canonieke teksten moet hebben; teksten die om de zoveel tijd door een nieuwe generatie theatermakers tegen het licht moeten worden gehouden. Alleen op die manier kan het theater spiegel van zijn tijd zijn, en tegelijkertijd de historische diepte van een thema of ontwikkeling zichtbaar maken. In Nederland bestaat zo’n reeks canonieke teksten helaas niet, dit in tegenstelling tot de ons omringende landen. Dat moest anders, vonden we. Met de hulp van meer dan dertig experts kwamen we tot een lijst van 100 belangwekkende en speelbare stukken. Een enquête - waaraan iedere toneelliefhebber mee kon doen - leverde vervolgens een top 25 op. Zowel die lijst van 100, als die top 25 zijn nu op deze website terug te vinden. 

In reprise: het doek op voor Nederlands toneelrepertoire Op 28 oktober 2016 werd bij de KNAW de website In reprise gelanceerd. Doel van de website is belangstelling genereren voor Nederlandse toneelteksten. Het gaat hier om een intitaitef van Bart Ramakers (RUG), René van Stipriaan (DW Projecten vof) en mijzelf. Zie www.inreprise.org

Theaterwetenschapschap aan de Amstel. 50 jaar onderwijs en onderzoekaan de Universiteit van Amsterdam.

Op 24 en 25 oktober 2014 vierde het Instituut voor Theaterwetenschap het vijftigjarig bestaan. Dat gebeurde met een tweedaagse conferentie en een jubileumbundel, onder redactie van Sylvia Alting van Geusau, Peter Eversmann en Rob van der Zalm. In deze bundel komen onderwerpen aan de orde als: hoe kwam de benoeming van de eerste hoogleraar, Hunningher, tot stand; hoe positioneerde hij zijn instituut ten opzichte van de Duitse en de Angelsaksische traditie; hoe ontwikkelde het onderwijs- en het onderzoeksprogramma zich en op welke manier heeft Theaterwetenschap Amsterdam bijgedragen aan de kennis van het theater in Nederland en aan de Nederlandse theaterpraktijk.Maar er wordt ook vooruitgekeken: wat zijn de consequenties van de voortschrijdende internationalisering en wat zou de taak van de theaterwetenschap in de 21ste eeuw kunnen zijn.? En uiteraard is er uitgebreid aandacht voor de rol die de eigen, unieke theaterzaal gedurende de afgelopen vijftig jaar gespeeld heeft. En nog steeds speelt!

Theaterwetenschap aan de Amstel is te bestellen bij Amsterdam University Press, als e-boek en in hardcopy.

Brieven van Ibsen

In februari 2011 verscheen bij de Arbeiderspers een bundel met brieven van de Noorse toneelschrijver Henrik Ibsen (1828-1906). Het betekende de afronding van een project waaraan ik jarenlang gewerkt had, samen met mijn UvA-collega Suze van der Poll en twee andere scandinavisten (Jeanne Dullaert en Sjoukje Marsman). De bundel is opgenomen in de reeks Privé-domein onder de titel De zomer beschrijf je het best op een winterdag .

Tentoonstelling over de dans- en toneelmaskers van Hildo Krop in Steenwijk (tot april 2012)

Hildo Krop (1884-1970) is vooral bekend als de stadsbeeldhouwer van Amsterdam. Hij decoreerde talloze hoofdstedelijke bruggen en gebouwen. In de jaren twintig van de vorige eeuwraakte Krop echter ook betrokken bij het Nederlandse theater. De destijds gevierde danseres-choreografe Gertrud Leistikow (1885- 1948) en de acteur-regisseur Albert van Dalsum (1889-1971) vroegen hem een aantal theatermaskers te maken. Dat deed Krop; tussen 1922 en 1933 zou hij er ongeveer twintig maken. Krops maskers werden destijds gezien als de mooist denkbare voor het moderne theater. De Ierse dichter W.B. Yeats had er bijvoorbeeld veel bewondering voor en vroeg er vijf in bruikleen. De maskers die op het toneel gedragen werden, waren van papier-maché en dus uiterst kwetsbaar. De meeste zijn dan ook verloren gegaan, op drie na. De gipsen exemplaren, die Krop voor zijn eigen archief vervaardigde, zijn gelukkig wel allemaal bewaard gebleven. Al dit materiaal was tussen mei 2010 en april 2012 te zien in de tentoonstelling 'Dans- en toneelmaskers van Hildo Krop' in Villa Rams Woerthe  in Steenwijk. De tentoonstelling was een co-productie van Theater Instituut Nederland en Instituut Collectie Krop. Bij de tentoonstelling verscheen een catalogus die ik schreef i.s.m. Sylvia Alting van Geusau, een van onze studenten.  

Tentoonstelling in Den Haag: WIE IS DE NAR?

In maart 2012 organiseerde TIN in Den Haag de tentoonstelling 'Wie is de nar? Spelen met de macht '. Het TIN - dat vecht om vanaf 2013 als Theatermuseum door te kunnen gaan - bracht met deze tentoonstelling een zoektocht naar narren van toenen nu, in de politiek en het theater, geïllustreerd met unieke foto's affiches en objecten uit de eigen collectie. De tentoonstelling genereerde heel veel publiciteit. De recensies waren zonder uitzondering zeer positief. Helaas heeft dat alles niet het gewenste effect gehad. Het Theatemuseum is er niet gekomen. De collectie van TIN is overgegaan naar Bijzondere Collecties van de UvA.

Nog steeds verkrijgbaar: Ibsen op de planken

Al tijdens zijn leven werd de Noorse toneelschrijver Henrik Ibsen (1828-1906) gelauwerd als 'de Shakespeare van de moderne tijd', onder meer omdat hij, door zijn groot psychologisch inzicht, een aantal onvergetelijke personages creëerde. In 1889 betekende een enscenering van Een poppenhuis zijn doorbraak in Nederland. Vanaf dat moment behoort Ibsens werk ook hier tot het klassieke repertoire.
Ibsen op de planken ontrafelt wat er in de loopvan 115 jaar veranderde in de manier waarop stukken als Een poppenhuis , Spoken en Hedda Gabler werden opgevoerd en wat de consequenties daarvan waren voor de betekenis van deze stukken. Hiermee brengt dit boek ook een eeuw Nederlandse toneelgeschiedenis in kaart.

Ibsen op de planken is o.m. te bestellen bij de auteur.

TENTOONSTELLINGEN

Speelruimte

Van februari 2003 tot april 2005 was in Theater Instituut Nederland de tentoonstelling Speelruimte te zien, samengestelddoor Rob van der Zalm (verleden) en Annemieke Keurentjes (heden). Iedere zaal stond voor een andere periode, waar steeds een bepaalde speelruimte en een bepaald soort publiek bij hoort. Op die tentoonstelling was een heel scala aan affiches, kostuums, tekeningen, maquettes, foto'sen schilderijen uit de bijzondere collecties van het TheaterInstituut te zien.

PUBLICATIES

Licht als leiddraad. Leven en werk van Frits Lensvelt (1886-1945)

Published on the occasion of two exhibitions (in Amsterdam and in Assen) on the life and works of Frits Lensvelt. This versatile and influential Dutchdesigner and artist, who is probably best known in the world of theatre for his designs of stage decors, also made a name for himself as a book decorator and illustrator, a designer of decorative lamps, and as an interior architect. Licht als leidraad  consists of contributions byTuja van den Berg ('Leven en werk van Frits Lensvelt'), Rob van der Zalm ('Frits Lensvelt en het toneel'), Henriëtte Wijmenga ('Frits Lensvelt als ontwerper van lampen en als binnenhuisarchitect') en Jan Storm van Leeuwen ('Frits Lensvelt en het boek')

Hans Croiset. Theatermaker

Niemand in Nederland heeft de naoorlogse toneelgeschiedenis zozeer 'meegemaakt' als Hans Croiset. Hans Croiset (1935) stamt uit een echt acteursgeslachten leerde het vak van zijn vader.Zijn eerste hoofdrol speeldehij op negentienjarige leeftijd; al snel daarna volgde zijn eerste regie. Nog voor zijn dertigste was hij artistiek leider van een groot gezelschap. Acteur, regisseur en artistiek leider is Croiset zijn hele verdere carrière gebleven. Hij heeft er altijd voor geijverd om klassieke schrijvers als Shakespeare, Tsjechov en Brecht voor een breed publiek toegankelijk te maken. Een van zijn grote verdiensten is daarbij dat hij onze eigen Vondelvoor de vergetelheid heeft behoed. In deze monografie komen alle aspecten van Croisets carrière uitgebreid aan bod.

Hans Croiset. Theatermaker werd geschreven i.s.m. Xandra Knebel. Het boek is verramsjt en is onder meer te koop bij De Slegte!

Shireen Strooker. Theatermaker

In deze monografie beschrijft Rob van derZalm de theatercarrière van Shireen Strooker (1935). Na haar opleiding aan de Amsterdamse Toneelschool begon ShireenStrooker haar theatercarrière in 1957 als actrice.In de jaren zestig breidde zij haar werkgebied uit door ook te gaan regisseren. Doorde invloed van de Engelse regisseur Adrian Brine - die haar in 1965 de ogen opende voor wat er met theater allemaal mogelijk was - werden Strookersregies steedsexperimenteler. In 1970 was zij één van de oprichters van het Werkteater, het illustere gezelschap dat het Nederlands theaterlandschap voorgoed veranderde met voorstellingen voor en óver gewone mensen, vol herkenbare situaties en emoties. Onderwerpen die werden aangesneden varieerden van ruzie met de baas en criminaliteit tot ziekte, afscheid en dood. De laatste jaren van haar carrière regisseerde Strooker vooral bij haar eigen gezelschap Stichting Strooker, Het Nationaal Toneel en Joop van den Ende Theaterproducties. Ook realiseerde ze met jonge semi-professionals een aantal interculturele producties.

Shireen Strooker. Theatermaker is niet meer via de boekhandel leverbaar. De auteur heeft nog een doosje staan!

Onderwerpen voor een BA of MA-scriptie

Op een gegeven moment is het zover: dan moet je een onderwerp zoeken waar je je een flink aantal weken intensief mee bezig wilt houden. En waar je vervolgens een scriptie uit moet brouwen, die, als het even kan, ook enige relevantie bezit. Nog steeds geldt dat er relatief weinig onderzoek wordt gedaan naar de Nederlandse theatergeschiedenis. Scriptie-onderwerpen te over dus. Hierbij enige suggesties!

 

 

Toneel over de Eerste Wereldoorlog

Dr. Ad van der Logt, die in 2008 promoveerde op een onderzoek naar nationaal-socialistisch toneel in Nederland, doet momenteel onderzoek naar hier gespeelde toneelstukken waarin de Eerste Wereldoorlog een rol speelt. Hij heeft meer dan tweehonderd stukken getraceerd. Voor het merendeel gaat hetom onbekend repertoire, dat in de periode 1918-1940 grote populariteit genoot, ook onder amateurs. Materiaal voor vele, vele BA-of MA-scripties. Mocht je geïnteresseerd zijn, neem dan contact op met mij of rechtstreeks met dhr. van der Logt via  ad@vdlogt.demon.nl . Hij zal je graag op weg helpen.  

2009

  • Ruitenbeek, H., & van der Zalm, R. (2009). Ein Markt nationaler Gefühle? Das niederländische Theater im 19. Jahrhundert. Forum Modernes Theater, 23(2), 97-108. [details] 

2012

  • van der Zalm, R. (2012). Drama en toneel in Amsterdam, 1665-1772. In W. Hogendoorn (Ed.), De Schouwburg in beeld: Amsterdamse toneelscènes 1665-1772. (pp. 17-25, 221). Houten: Hes & De Graaf Publishers. [details] 

2011

  • van der Poll, S., & van der Zalm, R. (2011). Henrik Ibsen. De zomer beschrijf je het best op een winterdag: brieven: geselecteerd, vertaald, ingeleid en van commentaar voorzien. (Privédomein; No. 273). Amsterdam: Arbeiderspers. [details] 

2010

  • van der Zalm, R., & Alting van Geusau, S. (2010). Hildo Krop: Dans- en toneelmaskers. (Publicaties van de Stichting Instituut Collectie Krop; No. 2). Steenwijk: Stichting Instituut Collectie Krop. [details] 

2007

  • van der Zalm, R. G. C. (2007). 'Het orchestreren van het geheugen'. In L. van Heteren (Ed.), Ornamenten van het vergeten. (pp. 9-14). (Theater Topics; No. 3). Amsterdam: AUP. [details] 
  • van der Zalm, R. G. C. (2007). 'Ibsen in the Netherlands: trends and two contemporary Nora's.'. In H. van der Liet, & S. van der Poll (Eds.), En internasjonal Ibsen. (pp. 115-138). (Amsterdam Contributions to Scandinavian Studies IV). Amsterdam. [details] 
  • van der Zalm, R. G. C. (2007). Frits Lensvelt en het toneel. In T. van den Berg, & J. J. Heij (Eds.), Licht als Leidraad. Leven en werk van Frits Lensvelt (1886 - 1945). (pp. 39-76). 't Goy-Houten. [details] 
  • van der Zalm, R. G. C., Post, P., & van der Veen, H. (2007). 'Schouwburgen in de negentiende eeuw'. In B. Logger, & e.a. (Eds.), Theaters in Nederland sinds de zeventiende eeuw. (pp. 39-59). Amsterdam: P. [details] 

2016

  • van der Zalm, R. G. C., & Lazardzig, J. (in press). De toekomst van de Theatergeschiedenis. TheaterMaker, 137(3), 70-71.

2015

  • van der Zalm, R. G. C. (Author). (2015). ‘Beckman, Theodora Elisabeth’. Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland: .
  • van der Zalm, R. G. C. (Author). (2015). Hoomans, Elise Olga Beatrice. Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland: .

2014

  • Eversmann, P., & van der Zalm, R. (2014). Vijftig jaar Theaterwetenschap, een institutionele geschiedenis. In S. Alting van Geusau, P. Eversmann, & R. van der Zalm (Eds.), Theaterwetenschap aan de Amstel: vijftig jaar onderwijs en onderzoek aan de Universiteit van Amsterdam. (pp. 37-86). Amsterdam: Amsterdam University Press. [details] 

2011

  • van der Zalm, R. (2011). Lexicon of theater space and the history of theater and opera in the Netherlands: 40 concepts and 22 illustrations. In Opera aperta: loose work. - Reader (pp. 41-54). [Maastricht]: Marres Books. [details] 

2009

  • van der Zalm, R. (2009). Engelen en de draak: Lucifer (1654/1979): naar Joost van den Vondel, door Hans Croiset. In M. Barnard, & G. van de Haar (Eds.), De bijbel cultureel: de bijbel in de kunsten van de twintigste eeuw (pp. 614-616). Zoetermeer: Meinema. [details] 
  • van der Zalm, R. (2009). Passiespelen: essay theater. In M. Barnard, & G. van de Haar (Eds.), De bijbel cultureel: de bijbel in de kunsten van de twintigste eeuw (pp. 456-458). Zoetermeer: Meinema. [details] 
  • van der Zalm, R. (2009). Sleutelen aan de theatercanon. Boekman, 79, 54-58. [details] 

2008

  • van der Zalm, R. (2008). De redder van het Nederlands toneel [in memoriam Hugo Claus]. TheaterMaker, 12(6), 150-152. [details] 

2007

  • van der Zalm, R. G. C. (2007). 'Zet de tuinscène in met een rijk gouden licht'. Zichtlijnen, 113, 20-23. [details] 
This list of publications is extracted from the UvA-Current Research Information System. Questions? Ask the library  or the Pure staff  of your faculty / institute. Log in to Pure  to edit your publications.
  • No ancillary activities

edit contact information edit tabs